Het onzichtbare zien

Vogelnestje met groene eieren, 1911

Het onzichtbare zien

Onlangs bekeek ik opnieuw het werk van Jan Mankes. Dit keer in het schilderachtig gelegen Museum Belvédère in Heerenveen. Mankes wordt wel ‘Hollands meest verstilde schilder’ genoemd. En dat is voelbaar wanneer je de zaal waar zijn werk hangt betreedt: de sfeer is bijna gewijd te noemen.

Jan Mankes liet na een kort leven (hij werd slechts 30 jaar oud) een respectabel oeuvre na van zo’n 200 schilderijen. Natuur speelde een belangrijke rol in zijn werk, maar hij schilderde ook portretten en interieurs.

Wat maakt het werk van Mankes zo bijzonder? Voor mij is dat naast de stille, intieme schoonheid, ook de zoektocht van de schilder naar de ziel der dingen. Mankes wilde een worden met zijn onderwerpen. Zoals Willem Jan Otten* treffend beschrijft: “Mankes herkende precies wat onzichtbaar is in wat hij schilderde en maakte het dusdoende tot een realiteit.”

Wyandottehaan met tinnen schotel, 1913

Dus keek ik naar Mankes. En met het kijken, zag ik dat onzichtbare. Het wezen waartoe hij probeerde door te dringen: in een vogelnestje, een haan, een rijtje bomen. De ziel der dingen, zo je het noemen wilt.

Na afloop wandelende ik door het nabijgelegen Oranjewoud. De omgeving die Mankes inspireerde tot het maken van zijn beste werk. Met de indruk die zijn werk in mij had achtergelaten, was het bos net iets stiller, iets groener, iets zachter. Zo werd ook hier het onzichtbare even zichtbaar.

 

 

Werk van Jan Mankes is o.a. te zien in Museum Belvedere in Heerenveen en in Museum MORE in Gorssel.

*citaat van Willem Jan Otten uit het boek: ‘In woord en beeld Jan Mankes’

Rumi: De hele dag…

De hele dag denk ik er over, ‘s avonds zeg ik het:
waar kom ik vandaan, en wat word ik verondersteld te doen?
Ik heb geen idee.
Mijn ziel komt van elders, zoveel weet ik,
en ik neem mij voor daar te eindigen.

Deze dronkenschap begon in een andere kroeg.
Wanneer ik terugga naar die plaats
zal ik volkomen nuchter zijn. Ondertussen
ben ik als een vogel van een ander continent,
die hier in deze dierentuin zit.
De dag zal komen dat ik wegvlieg,
maar wie hoort nu in mijn oor mijn stem?
Wie spreekt er woorden met mijn mond?

Wie kijkt er naar buiten met mijn ogen? Wat is de ziel?
Ik kan niet ophouden zulke vragen te stellen.
Als ik een teugje van het antwoord zou proeven
zou ik uit de gevangenis ontsnappen om te gaan drinken.
Ik ben hier niet met mijn instemming gekomen
en ik kan hier niet op die manier weggaan.
Wie mij ook hier gebracht heeft zal mij naar huis moeten brengen.

Deze poëzie. Ik weet nooit wat ik ga zeggen.
Ik plan haar niet.
Als ik haar niet opzeg
word ik heel rustig en dan spreek ik zelden.

Rumi (vertaling Paul Mulders)

Poëzie! Wie dicht mee?

Mooi? Je vindt ‘m hier als ansichtkaart!

Muziek
De week van de poëzie is weer aangebroken (31-1 t/m 6-2). Dit jaar is het thema muziek.
Mijn taal-en-beeld-hart begon direct sneller te kloppen. Ik ben namelijk gek op het lezen en schrijven van poëzie, en ik houd ook erg van wereldmuziek. En ja, dan is een ontwerp ook niet ver weg! :-)   >>> Lees meer over poezie en creativiteit…

Alle stiltequotes bij elkaar

Mooie reacties mocht ik ontvangen op mijn winactie over stilte. Hoewel er 1 winnaar is die het ontwerp op maat heeft gewonnen, vond ik het jammer om niets te doen met de andere bespiegelingen en citaten. >>> Lees alle inspirerende quotes over stilte…

En de winnaar is…

De winnende quote van Danielle van Herk met het ontwerp van mijn hand

Winnaar
De winnende quote over stilte is van Danielle van Herk ‘Stilte is loslaten’. Ik maakte voor haar dit persoonlijke ontwerp. >>> Lees meer over de winnende stiltequote en hoe het ontwerp tot stand kwam…

Good Moodboard: wat is jouw teenslippergevoel?

Op eerste kerstdag maakte ik met mijn vriendin S. een Good MoodBoard voor 2013. Vanuit de gedachte: realiseren begint bij verbeelden, brachten we met tijdschriften, schaar en lijm alles in beeld waar we blij van worden. En waar we meer van willen in het nieuwe jaar. Lees meer over de inzichten uit het Good MoodBoard…

Het lied van jouw hart in 2012

Ieder jaar, zo tegen het einde van december, neem ik de tijd om terug te kijken op het jaar. Even te bezinnen, de cirkel rond te maken. Welke mensen inspireerden mij? Wat heb ik goed gedaan? En wat neem ik mee naar volgend jaar? >>> Lees meer over de inspiratiekaart Het lied van jouw hart…